Những chiếc SSD dành cho người dùng phổ thông đầu tiên thường chỉ có dung lượng 64 hoặc 128 GB nhưng được bán với giá không hề rẻ. Sau hơn một thập kỷ, phần lớn thiết bị thuộc thế hệ này đã bị thay thế hoặc ngừng hoạt động. Tuy nhiên, một ổ SanDisk 64 GB được chia sẻ trên Reddit lại trở thành trường hợp đặc biệt.
Tài khoản Fresh-Palpitation-72 cho biết ổ SSD đã tồn tại khoảng 16 năm và vẫn được hệ thống nhận diện. Dữ liệu SMART ghi nhận tổng lượng thông tin từng được ghi lên thiết bị đã vượt 9 PB, tương đương hơn 9.000 TB hay khoảng 9 triệu GB..
Con số trên đặc biệt đáng chú ý nếu đặt cạnh dung lượng chỉ 64 GB của ổ đĩa. Theo dữ liệu được công bố, các ô nhớ đã trải qua hơn 140.000 chu kỳ ghi. Nói một cách đơn giản, toàn bộ dung lượng của ổ đã bị ghi đầy rồi xóa đi hàng trăm nghìn lần trong quá trình thử nghiệm.
Gần bảy năm hoạt động thực tế
Ổ SSD cũng ghi nhận hơn 61.000 giờ bật nguồn, tương đương gần bảy năm hoạt động liên tục nếu cộng dồn. Đây không phải thời gian thiết bị chạy không ngừng suốt 16 năm, nhưng vẫn là mức sử dụng hiếm gặp đối với một sản phẩm lưu trữ phổ thông có dung lượng nhỏ.
Các SSD xuất hiện trong giai đoạn đầu của thị trường tiêu dùng thường sử dụng NAND SLC hoặc MLC. Hai loại bộ nhớ này lưu lần lượt một và hai bit dữ liệu trên mỗi ô nhớ, ít hơn đáng kể so với TLC hoặc QLC phổ biến trên SSD hiện đại.
Việc lưu ít bit hơn giúp mỗi ô nhớ chịu được nhiều chu kỳ ghi, đổi lại chi phí sản xuất cao và dung lượng thấp. Đây là một trong những nguyên nhân khiến SSD đời đầu nổi tiếng bền bỉ nhưng có giá rất cao tính trên mỗi gigabyte.
Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào thời điểm sản xuất để khẳng định chính xác loại NAND bên trong chiếc SSD SanDisk. Model cụ thể và cấu hình phần cứng đầy đủ của ổ chưa được công bố rõ ràng.
Dữ liệu theo dõi vẫn đánh giá tình trạng thiết bị là “Good”, nhưng điều đó không có nghĩa ổ đĩa còn khỏe mạnh như ban đầu. Người đăng bài đã phát hiện lỗi đọc không thể sửa chữa tại sector 0, khu vực có vai trò quan trọng trong quá trình nhận diện và khởi động thiết bị.
Một số thành phần khác như lớp chuyển đổi địa chỉ flash, bộ nhớ đệm ghi và giao tiếp dữ liệu vẫn hoạt động. Nhờ vậy, ổ SSD chưa hoàn toàn biến thành “cục gạch”, dù rõ ràng đã vượt xa vòng đời sử dụng an toàn.
Kỷ lục ấn tượng nhưng không nên giao dữ liệu quan trọng
Trường hợp này cho thấy độ bền thực tế của bộ nhớ flash đôi lúc có thể vượt rất xa những gì người dùng kỳ vọng. Tuy nhiên, việc ổ đĩa vẫn được máy tính nhận diện không đồng nghĩa nó còn phù hợp để lưu hệ điều hành, tài liệu công việc hay những dữ liệu không có bản sao.
Lỗi không thể sửa chữa đã xuất hiện là dấu hiệu các ô nhớ đang xuống cấp. Ổ SSD cũng có thể ngừng hoạt động hoàn toàn mà không đưa ra cảnh báo rõ ràng trước đó. Người dùng có thể tắt máy vào buổi tối và phát hiện ổ không còn xuất hiện trong hệ thống vào lần khởi động tiếp theo.
Chỉ số SMART hữu ích để theo dõi tình trạng thiết bị, nhưng không thể dự đoán chính xác thời điểm SSD sẽ hỏng. Ngay cả một ổ được báo tình trạng tốt vẫn có thể gặp lỗi bộ điều khiển, nguồn điện hoặc linh kiện khác ngoài NAND.
Bởi vậy, thành tích 9 PB nên được xem như kết quả của một thử nghiệm độ bền thú vị, không phải lý do để tiếp tục giao dữ liệu quan trọng cho thiết bị. Sau 16 năm, chiếc SSD SanDisk đã có lỗi, dung lượng không còn phù hợp với nhu cầu hiện đại và đáng lẽ phải được nghỉ hưu từ lâu.
Dù vậy, việc một ổ SSD 64 GB vượt qua 140.000 chu kỳ ghi, hoạt động hơn 61.000 giờ và vẫn chưa chịu “nằm xuống” đủ để biến nó thành một trong những phần cứng kiên cường nhất được cộng đồng chia sẻ gần đây.
