Sáng 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
Hệ số điều chỉnh giá đất cần được rà soát ít nhất mỗi năm một lần
Tham gia góp ý kiến về thẩm quyền quyết định hệ số điều chỉnh giá đất, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) cho biết theo dự thảo, hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh quyết định theo chu kỳ 3 năm một lần.
Tuy nhiên, giá đất chịu tác động của nhiều yếu tố, nhất là những thay đổi về quy hoạch, hạ tầng giao thông, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Nếu mọi trường hợp điều chỉnh hệ số đều phải trình HĐND cấp tỉnh quyết định thì việc xử lý những biến động thực tế có thể thiếu linh hoạt, chưa kịp thời.
Đại biểu Khánh đề nghị nghiên cứu sửa đổi theo hướng HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất, nguyên tắc và phạm vi điều chỉnh hệ số K; UBND cấp tỉnh quyết định hệ số K và điều chỉnh khi cần thiết trong phạm vi đã được HĐND cùng cấp quyết định, đồng thời có trách nhiệm báo cáo HĐND.
ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đại biểu, phương án này vừa bảo đảm vai trò quyết định, giám sát của HĐND, vừa tạo sự chủ động cho UBND trong điều hành, kịp thời xử lý những biến động về giá đất, nhất là các vấn đề liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính và quyền lợi của người sử dụng đất.
Tranh luận về nội dung này, ĐBQH Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) cho rằng cần xem xét riêng cơ chế đối với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, bởi hai công cụ này có chức năng khác nhau.
Đại biểu cho rằng, bảng giá đất có chức năng xác lập mặt bằng giá theo loại đất, khu vực, vị trí; trong khi hệ số điều chỉnh giá đất cần phản ánh những yếu tố khác chưa được thể hiện đầy đủ trong bảng giá đất.
ĐBQH Lê Văn Thế (Ảnh: Media Quốc hội).
Cho biết, trong báo cáo tiếp thu, cơ quan soạn thảo giải trình rằng không nên bắt buộc ban hành hệ số điều chỉnh giá đất mới hằng năm, bởi việc này có thể làm biến động nghĩa vụ tài chính của người dân và doanh nghiệp.
Đại biểu chia sẻ với lập luận này, song cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc cho phép điều chỉnh khi có thay đổi và trách nhiệm chủ động rà soát để kịp thời phát hiện những thay đổi đó.
"Rà soát hằng năm, còn điều chỉnh không có nghĩa là phải ban hành hệ số mới hằng năm. Nếu điều kiện thực tế không thay đổi đáng kể, hệ số đang áp dụng vẫn phù hợp thì kết quả rà soát hoàn toàn có thể là tiếp tục giữ nguyên", đại biểu Lê Văn Thế phân tích.
Từ thực tiễn địa phương, đại biểu Lê Văn Thế cho biết giá đất có thể biến động khi hạ tầng, quy hoạch và điều kiện thị trường thay đổi. Đáng lưu ý, tại tỉnh Ninh Bình, có trường hợp các tuyến đường, khu vực mới hình thành nhưng chưa được quy định giá trong bảng giá đất.
"Nếu không có cơ chế bổ sung kịp thời, việc xác định nghĩa vụ tài chính, tiền bồi thường về đất có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và quyền lợi của người dân", ông nói.
Từ những vấn đề trên, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị sửa đổi theo hướng bảng giá đất được quyết định định kỳ 3 năm một lần và được xem xét sửa đổi, bổ sung trong chu kỳ khi cần thiết. Riêng hệ số điều chỉnh giá đất cần được rà soát ít nhất mỗi năm một lần, trên cơ sở biến động giá đất và điều kiện thực tế của từng địa phương, cơ chế này sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho các địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.
Xác định giá đất hợp lý, công bằng, có căn cứ và có thể kiểm chứng
Cùng quan tâm đến cơ chế định giá đất, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Tp.Hải Phòng) bày tỏ đồng tình với chủ trương Nhà nước quyết định giá đất, địa phương quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo nguyên tắc, tiêu chí do Trung ương quy định.
Theo đại biểu, đây là thay đổi quan trọng, có thể khắc phục tình trạng kéo dài thời gian xác định giá đất, giảm chi phí tuân thủ và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.
Đại biểu cũng ghi nhận dự thảo Luật đã bổ sung yêu cầu tỉ lệ bồi thường không thấp hơn giá đất tính theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.
ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Ảnh: Media Quốc hội).
Đồng thời, tại báo cáo giải trình, cơ quan quản lý đã làm rõ định hướng tăng cường kiểm tra, giám sát của Trung ương, dự kiến quy định chi tiết quy trình thẩm định, quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất tại nghị định.
Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho biết, khoản 1 Điều 75 quy định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được sử dụng đồng thời để tính nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Trong khi đó, khoản 5 Điều 75 giao HĐND cấp tỉnh quyết định cả bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.
Theo đại biểu, cơ chế này có ưu điểm về tính thống nhất nhưng cũng đặt ra yêu cầu rất cao về tính khách quan, minh bạch, bởi giá đất vừa quyết định nguồn thu ngân sách, vừa trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí của doanh nghiệp và quyền lợi của người bị thu hồi đất.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm chứng, sàng lọc dữ liệu định giá đất; đồng thời quy định trách nhiệm công khai căn cứ, phương pháp và kết quả xác định bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập đối với những trường hợp có tác động lớn.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ căn cứ điều chỉnh bảng giá đất và quy định quyền của người có đất bị thu hồi được đề nghị xem xét lại giá bồi thường khi có căn cứ, kèm theo thời hạn giải quyết cụ thể.
Nhấn mạnh yêu cầu đối với chính sách giá đất, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nêu rõ: "Mục tiêu không phải là xác định giá đất cao hay thấp, mà phải xác định giá đất hợp lý, công bằng, có căn cứ và có thể kiểm chứng".
