Ngày 31/7, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm "Làm gì để doanh nghiệp nhà nước thực sự dẫn dắt tăng trưởng?”.
Chia sẻ tại sự kiện, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính), cho biết trong năm 2026, Bộ Tài chính sẽ trình Chính phủ một danh mục có thể định hình lại cục diện khu vực doanh nghiệp nhà nước trong nhiều năm tới: Danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn.
Về tiêu chí lựa chọn, đại diện Bộ Tài chính cho hay cơ quan quản lý sẽ tham khảo chuẩn mực từ các bảng xếp hạng quốc tế như Fortune Global 500 hay Fortune Asia 500, dựa trên các căn cứ chính gồm quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu cùng nhiều chỉ tiêu tài chính quan trọng khác.
Đáng chú ý, cách tiếp cận của Bộ Tài chính không dừng lại ở quy mô hiện tại mà mở rộng sang việc xem xét tiềm năng phát triển tương lai.
Bà Nguyễn Thu Thủy nhấn mạnh, cơ quan quản lý sẽ xác định trước những ngành, lĩnh vực mà Nhà nước cần giữ vai trò dẫn dắt rồi mới lựa chọn đơn vị phù hợp. Theo đó, những doanh nghiệp dù quy mô hiện chưa lớn nhưng hoạt động trong lĩnh vực chiến lược và có tiềm năng vẫn sẽ đưa vào định hướng đầu tư để phát triển thành doanh nghiệp mạnh.
Phản hồi về định hướng này, TS Nguyễn Đình Cung nhận định việc lựa chọn theo phương thức hành chính khó mang lại kết quả như kỳ vọng. Lý do là tiềm năng rất khó phản ánh đầy đủ qua các tiêu chí mang tính hành chính, đồng thời năng lực quản lý nhà nước không đồng nhất với năng lực kinh doanh.
Từ đó, ông đưa ra góc nhìn đơn giản hơn: tập trung chọn những doanh nghiệp đang sở hữu tiềm năng và đã chứng minh được năng lực trong thực tế.
Dù vậy, TS Nguyễn Đình Cung lưu ý đã lựa chọn thì bắt buộc phải đi kèm điều kiện về nguồn lực, đặc biệt là thể chế. Nhấn mạnh "thể chế phải đi trước hoặc ít nhất là đi đồng thời", ông đưa ra cảnh báo nếu lập xong danh mục mà phải chờ vài năm sau mới xây dựng cơ chế thì mục tiêu đề ra sẽ không thể đạt được.
Theo TS Nguyễn Đình Cung, danh mục doanh nghiệp dẫn dắt dự kiến trình Chính phủ trong năm 2026, trong khi cơ chế thưởng từ lợi nhuận vượt kế hoạch - một trong những cơ chế vượt trội được nhắc tới nhiều nhất - mới dự kiến đề xuất năm 2027. Nếu các cơ chế khác cũng theo nhịp ấy, sẽ có một quãng thời gian doanh nghiệp được gọi tên là đầu tàu nhưng vẫn vận hành trong khuôn khổ cũ.
Ở một góc nhìn khác, TS Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh yêu cầu phân biệt rõ ràng giữa rủi ro thị trường và hành vi cố ý làm sai. Đồng thời, ông đề xuất xây dựng cơ chế đánh giá minh bạch kết hợp cả chỉ số tài chính lẫn phi tài chính, qua đó tạo động lực cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực mới.
Cũng theo ông, mục tiêu cốt lõi là hướng tới xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, khối doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân sẽ chủ động phối hợp để hình thành các chuỗi giá trị, cùng nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
