Cá rô phi vốn là loại thủy sản quen thuộc tại Việt Nam, được bán phổ biến ở các chợ truyền thống. Không dừng lại ở đó, mặt hàng này còn được nhiều thị trường ưa chuộng nhập khẩu.
Theo VASEP, trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Trung Đông đạt khoảng 10 triệu USD, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt 3 triệu USD, tăng 203%, cho thấy nhu cầu nhập khẩu đang tăng nhanh tại một số thị trường.
Trung Đông hiện chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam. Trong đó, Ả Rập Xê Út chiếm 95% kim ngạch của khối thị trường Trung Đông và đứng thứ 3 trong các thị trường nhập khẩu cá rô phi Việt Nam, sau Brazil và Mỹ.
Cụ thể, trong 9 tháng, Việt Nam thu về khoảng 10 triệu USD từ xuất khẩu cá rô phi sang Ả Rập Xê Út, tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt khoảng 3 triệu USD, tăng 231%, tương đương hơn 3 lần cùng kỳ. Với kết quả này, Ả Rập Xê Út hiện là thị trường nhập khẩu cá rô phi Việt Nam lớn thứ ba, sau Brazil và Mỹ.
Đà tăng trưởng thể hiện rõ trong những tháng gần đây. Hết 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út mới đạt khoảng 7 triệu USD, tăng 23%. Riêng kết quả trong tháng 9 đã góp phần kéo mức tăng trưởng lũy kế lên 50%.
Điểm đáng chú ý là cơ cấu sản phẩm xuất khẩu sang thị trường này. Cá rô phi nguyên con đông lạnh đang chiếm tỷ trọng áp đảo. Theo số liệu VASEP trong 4 tháng đầu năm 2026, nhóm sản phẩm này chiếm khoảng 89% kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang Ả Rập Xê Út, trong khi phi lê đông lạnh chiếm 11%.
Cơ cấu trên cho thấy nhà nhập khẩu Ả Rập Xê Út chủ yếu tìm kiếm nguồn cá nguyên liệu đông lạnh, thay vì các sản phẩm đã qua chế biến sâu. Đây cũng là phân khúc có lợi thế về giá, phù hợp với nhu cầu nhập hàng để tiếp tục sơ chế, đóng gói và phân phối tại thị trường sở tại.
Nhu cầu nhập khẩu thủy sản của Ả Rập Xê Út có cơ sở từ khoảng cách giữa sản lượng trong nước và tiêu dùng. Theo số liệu thống kê của nước này, tỷ lệ tự chủ nguồn cung cá chỉ đạt 48% trong năm 2023. Mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người vào khoảng 11,7 kg mỗi năm, trong khi quốc gia này đặt mục tiêu nâng con số lên 20 kg vào năm 2030.
Bên cạnh đó, các chương trình thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh và đa dạng hóa nguồn đạm cũng tạo thêm dư địa cho thủy sản. Cá đông lạnh có lợi thế về thời gian bảo quản, phù hợp với điều kiện khí hậu nóng và hoạt động phân phối trên phạm vi rộng. Cá rô phi, với giá thành tương đối cạnh tranh và cách chế biến đa dạng, có thể đáp ứng một phần nhu cầu này. Tuy nhiên, sản phẩm Việt Nam cũng phải cạnh tranh với nguồn cung nội địa khi Ả Rập Xê Út đang khuyến khích phát triển nuôi cá rô phi nước ngọt.
Cơ hội tăng xuất khẩu diễn ra trong bối cảnh thị trường cá rô phi Việt Nam ghi nhận sự phân hóa giữa các điểm đến. Theo VASEP, trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt khoảng 104 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ. Xuất khẩu sang Nhật Bản tăng 74%, trong khi thị trường Mỹ giảm 42%, xuống còn khoảng 25 triệu USD.
Dù nhu cầu tại Ả Rập Xê Út tăng nhanh, hoạt động xuất khẩu sang Trung Đông vẫn đối mặt với rủi ro vận tải. Những bất ổn tại khu vực, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, có thể làm thay đổi tuyến vận chuyển và gia tăng áp lực lên các cảng tiếp nhận hàng hóa.
Khi hàng hóa phải chuyển hướng qua các cảng khác, thời gian chờ dỡ và giải phóng container có thể kéo dài. Với thủy sản đông lạnh, việc lưu container lạnh lâu hơn đồng nghĩa chi phí bảo quản và vận chuyển tăng, trong khi doanh nghiệp còn phải đối mặt với nguy cơ chậm giao hàng. Một số hãng tàu cũng có thể điều chỉnh lịch trình, hạn chế nhận đặt chỗ hoặc áp dụng phụ phí đối với các tuyến đến khu vực vùng Vịnh.
