Ảnh minh họa
Chi phí vận chuyển dầu thô bằng tàu chở dầu từ Mỹ sang châu Á tăng vọt lên mức kỷ lục trong bối cảnh xung đột Iran làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại Trung Đông, kéo giảm nguồn cung tàu trên thị trường toàn cầu. Chi phí logistics tăng cao đang khiến các nhà máy lọc dầu châu Á hạn chế mua dầu Mỹ, đồng thời làm thay đổi dòng chảy thương mại dầu thô quốc tế.
Cụ thể, chi phí vận chuyển dầu thô từ khu vực Vịnh Mexico của Mỹ đến Trung Quốc đã tăng lên khoảng 80 triệu USD cho mỗi chuyến tàu vào đầu tháng 10, gấp khoảng 10 lần mức trung bình trong nhiều năm trước khi xung đột Iran bùng phát.
Dù đã giảm so với mức đỉnh, cước vận chuyển vẫn ở mức khoảng 60 triệu USD cho một chuyến tàu chở dầu cỡ lớn từ Mỹ đến châu Á trong tuần này. Mức chi phí này làm giảm đáng kể hiệu quả kinh tế của hoạt động xuất khẩu dầu thô Mỹ sang các thị trường châu Á.
Theo Reuters, tính đến thời điểm hiện tại trong tháng 10, lượng dầu thô Mỹ được các nhà máy lọc dầu châu Á đặt mua để giao trong tháng 11 đã giảm khoảng 50% so với tháng 9, xuống còn khoảng 25 triệu thùng.
Trước đó, xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ đã tăng lên mức cao kỷ lục trong những tuần đầu của cuộc xung đột tại Trung Đông. Tuy nhiên, những gián đoạn hàng hải và nỗ lực duy trì xuất khẩu dầu của các nhà sản xuất trong khu vực đang tạo áp lực lớn lên thị trường vận tải biển.
Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn cung dầu mà còn làm gia tăng chi phí vận chuyển, khiến các tuyến thương mại đường biển trở nên dài hơn và kém hiệu quả hơn. Nguồn cung tàu chở dầu sẵn có cho các tuyến thương mại ngoài Trung Đông vì thế bị thu hẹp.
Một trong những điểm nghẽn đáng chú ý nằm tại khu vực Vịnh Oman, nơi hoạt động chuyển dầu giữa các tàu (STS) được sử dụng để duy trì dòng chảy dầu thô từ Trung Đông. Các siêu tàu chở dầu (VLCC) phải chờ đợi nhiều tuần để tiếp nhận hàng, làm giảm khả năng phục vụ những tuyến vận chuyển khác, trong đó có tuyến từ Vịnh Mexico của Mỹ đến châu Á.
Theo dữ liệu của Kpler, đội tàu VLCC hoạt động tại Vịnh Oman đã tăng lên khoảng 80 chiếc. Tuy nhiên, thời gian hành trình khứ hồi trung bình đạt 23 ngày, cao hơn gấp đôi mức tối ưu 9-10 ngày đối với tuyến từ Basrah, Iraq, đến khu vực ngoài khơi Sohar của Oman.
Bên cạnh đó, mức cước vận chuyển cao trên các tuyến Trung Đông đang thu hút tàu chở dầu đến những khu vực có khả năng sinh lời lớn hơn, dù phải đối mặt với rủi ro an ninh. Điều này tiếp tục làm giảm số lượng tàu sẵn có tại các thị trường khác.
Ông Randy Hawkins, Phó Chủ tịch phụ trách Cung ứng và Giao dịch Dầu thô Quốc tế tại Valero Energy cho biết chi phí vận chuyển một tàu VLCC từ Vịnh Mexico đến châu Á hiện tương đương khoảng 30-35 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 5 USD/thùng trong năm 2025.
Tại châu Á, một số nhà máy lọc dầu chuyển sang mua dầu thô Trung Đông theo hình thức giao hàng tận nơi, qua đó giảm bớt gánh nặng vận chuyển. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu châu Âu ưu tiên nguồn cung từ những khu vực lân cận.
