Cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng mở rộng, khi công nghệ lõi, hạ tầng, ứng dụng và quản trị rủi ro cùng trở thành trọng tâm.
Không còn là bài toán thương mại đơn thuần, AI đang nổi lên như một lĩnh vực nơi cạnh tranh chiến lược và quản trị rủi ro đan xen, tạo nên một tầng nấc mới trong cạnh tranh Mỹ - Trung. Đó không chỉ là cuộc đua xem mô hình trí tuệ nhân tạo của bên nào mạnh hơn, mà là cuộc đua kiểm soát cả hệ sinh thái phía sau AI - từ con chip, nguồn điện, trung tâm dữ liệu, dữ liệu và nhân tài, cho tới những ứng dụng đưa AI vào nhà máy và đời sống. Trong cuộc đua này, mỗi bên đều có "con át chủ bài" của riêng mình.
Mỹ đang có lợi thế lớn ở những nền tảng quan trọng của AI. Các công ty Mỹ dẫn đầu trong phát triển mô hình AI, trong khi hệ sinh thái bán dẫn và trung tâm dữ liệu giúp nước này sở hữu năng lực tính toán rất lớn.
Nguồn vốn tư nhân cũng là một động lực quan trọng. Các tập đoàn công nghệ và nhà đầu tư Mỹ đang rót hàng trăm tỷ USD vào AI, từ phát triển mô hình đến xây dựng các trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán. Nhưng lợi thế này đi cùng một thách thức: những hệ thống AI ngày càng mạnh đòi hỏi lượng chip, điện và vốn đầu tư ngày càng lớn. Nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu cũng đang đặt thêm áp lực lên hệ thống điện của Mỹ.
Trung Quốc có xuất phát điểm khác. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khiến doanh nghiệp Trung Quốc khó tiếp cận một số chip AI tiên tiến nhất. Nhưng nước này đang tìm cách bù đắp hạn chế về phần cứng bằng hiệu quả tính toán, phát triển chip trong nước và mở rộng quy mô ứng dụng.
Các mô hình AI Trung Quốc đang được phát triển trong một thị trường sản xuất rất lớn, nơi công nghệ có thể nhanh chóng được đưa vào nhà máy, robot, xe điện và logistics.
Ông Elon Musk - Giám đốc điều hành Công ty Tesla cho biết: "Các mô hình AI của Trung Quốc nhìn chung thực sự rất xuất sắc. Đặc biệt, với năng lực tính toán hạn chế mà các công ty AI Trung Quốc đang có, hiệu suất của họ rất ấn tượng. Có lẽ Trung Quốc đang làm tốt hơn hẳn về hiệu suất trên mỗi đơn vị năng lực tính toán".
Tuy nhiên, hạn chế về chip và năng lực tính toán vẫn là điểm yếu mà Trung Quốc phải giải quyết nếu muốn duy trì tốc độ phát triển AI. Ông Musk cho rằng Trung Quốc có thể khắc phục những hạn chế này trong khoảng 2 đến 3 năm tới, nhờ tiến bộ trong công nghệ quang khắc và sản xuất chip.
Nhưng cùng với cuộc đua phát triển và triển khai AI, Mỹ và Trung Quốc cũng phải đối mặt với những câu hỏi về cách kiểm soát rủi ro và xây dựng các quy tắc cho công nghệ này.
Ông Gai Keke - Phó Giám đốc Học viện Trung Quan Thôn Bắc Kinh, Trung Quốc cho hay: "Là hai cường quốc AI, Trung Quốc và Mỹ nên ưu tiên hàng đầu việc cùng chia sẻ rủi ro, cùng xây dựng các quy tắc và cùng quản trị AI".
Từ công nghệ lõi đến ứng dụng và quản trị, AI đang mở ra một cuộc cạnh tranh trên nhiều mặt trận giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong đó, mỗi bên đều có những lợi thế riêng, nhưng cũng phải giải quyết những hạn chế của chính mình.
