Theo tờ Bussines Insider, trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nhiều lĩnh vực trong đời sống con người, từ giáo dục, y tế đến pháp lý.
Tuy nhiên, tại Australia, trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một hệ quả ít được chú ý hơn, đó là AI khiến cơ quan giải quyết tranh chấp lao động phải đối mặt với khối lượng công việc tăng vọt.
Theo báo cáo mới được công bố, Ủy ban Công bằng Lao động Australia (Fair Work Commission) cho biết số lượng hồ sơ và vụ việc có sự tham gia của nội dung được tạo hoặc hỗ trợ bởi AI đang gia tăng nhanh chóng.
Xu hướng này góp phần đẩy khối lượng công việc của cơ quan lên mức dự kiến cao hơn 70% so với ba năm trước.
Ông Murray Furlong, người đứng đầu Uỷ ban Công bằng Lao động Australia, nhận định rằng sự phổ biến của các công cụ AI tạo sinh đang làm giảm đáng kể rào cản đối với việc nộp đơn khiếu nại và tham gia các thủ tục pháp lý.
Trong bối cảnh đó, cơ quan này đang phải đối mặt với một câu hỏi mới: liệu AI có thể trở thành công cụ giúp giải quyết chính những áp lực mà nó tạo ra hay không?
Khi AI khiến việc khởi kiện trở nên dễ dàng hơn
Trong nhiều năm, việc chuẩn bị hồ sơ, soạn thảo tài liệu hay tìm hiểu quy trình pháp lý là những rào cản đáng kể đối với người lao động muốn theo đuổi các vụ việc tranh chấp.
Sự xuất hiện của các hệ thống AI tạo sinh đã thay đổi đáng kể thực tế này. Người dùng giờ đây có thể nhanh chóng tạo đơn từ, tổng hợp lập luận hoặc chuẩn bị tài liệu hỗ trợ chỉ trong thời gian ngắn.
Theo ông Furlong, sự bùng nổ của AI tạo sinh diễn ra đồng thời với một xu hướng khác: ngày càng nhiều người lựa chọn tự đại diện cho bản thân trong các vụ việc thay vì thuê luật sư hoặc chuyên gia pháp lý.
Điều này khiến số lượng hồ sơ được gửi tới cơ quan pháp lý tăng lên đáng kể, trong khi các nguồn lực hỗ trợ lại không tăng tương ứng.
Bên cạnh đó, Uỷ ban Công bằng Lao động Australia còn phải đối mặt với những hạn chế về ngân sách cũng như các thách thức liên quan đến nhân sự và nguồn lực vận hành.
Ông Furlong chia sẻ rằng: “Những tác động này, khi kết hợp lại với nhau, đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng của Ủy ban trong việc cung cấp các dịch vụ giải quyết tranh chấp kịp thời, hiệu quả và chất lượng cho cộng đồng”.
Như vậy, AI không chỉ thay đổi cách người dân tiếp cận công lý mà còn làm thay đổi cách các cơ quan công quyền phải vận hành để thích nghi với khối lượng công việc mới.
Dùng AI để xử lý chính những hệ quả do AI tạo ra
Đứng trước áp lực gia tăng, Uỷ ban Công bằng Lao động Australia đang lựa chọn một hướng tiếp cận đáng chú ý, đó là sử dụng AI để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Cơ quan này hiện đang triển khai nhiều giải pháp công nghệ nhằm giảm tải cho bộ máy xử lý hồ sơ và cắt giảm chi phí vận hành.
Một trong những hướng đi quan trọng là ứng dụng AI tạo sinh để tự động hóa một phần quy trình xử lý vụ việc. Thay vì để nhân sự thực hiện hoàn toàn bằng thủ công, các hệ thống AI có thể hỗ trợ những công đoạn hành chính lặp đi lặp lại, qua đó rút ngắn thời gian xử lý.
Bên cạnh đó, Uỷ ban Công bằng Lao động Australia cũng đang phát triển một công cụ AI chuyên biệt nhằm hỗ trợ kiểm tra sơ bộ các đơn đăng ký trước khi được phê duyệt. Công cụ này được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện các thiếu sót hoặc vấn đề về mặt thủ tục ngay từ giai đoạn đầu.
Ngoài ra, cơ quan còn nghiên cứu triển khai một trợ lý giọng nói AI để hỗ trợ phân loại và điều hướng các cuộc gọi đến đường dây tư vấn. Mục tiêu là giảm áp lực cho đội ngũ tổng đài viên, đồng thời giúp người dân tiếp cận đúng kênh hỗ trợ nhanh hơn.
Những sáng kiến này cho thấy AI đang dần được nhìn nhận không chỉ như nguyên nhân tạo ra khối lượng công việc mới mà còn là một phần của giải pháp nhằm duy trì hiệu quả hoạt động của hệ thống.
Có lẽ, những thách thức mà Australia đang phải đối mặt thực tế cũng xuất hiện tại nhiều quốc gia khác.
Theo một nghiên cứu được công bố vào tháng 5 bởi Anand Shah thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Joshua Levy thuộc Đại học Nam California (USC), việc sử dụng AI ngày càng phổ biến trong các vụ kiện dân sự tại tòa án liên bang Mỹ đang tạo thêm gánh nặng cho hệ thống tư pháp.
Nghiên cứu chỉ ra rằng AI đã làm giảm đáng kể chi phí và công sức cần thiết để chuẩn bị hồ sơ pháp lý, từ đó thúc đẩy nhiều người tham gia vào các quy trình tố tụng hơn trước.
Tuy nhiên, khi số lượng hồ sơ gia tăng, các cơ quan xét xử cũng phải dành nhiều thời gian và nguồn lực hơn để xử lý chúng.
Trước thực trạng đó, Shah và Levy đã đưa ra một đề xuất đáng chú ý, đó là nới lỏng các quy định hiện hành vốn hạn chế thẩm phán liên bang sử dụng công cụ hỗ trợ AI.
Theo lập luận của hai nhà nghiên cứu, nếu AI có thể giúp người dân nâng cao năng suất trong việc chuẩn bị hồ sơ, thì các thẩm phán cũng nên được phép tận dụng công nghệ tương tự để cải thiện hiệu quả làm việc và xử lý khối lượng công việc ngày càng lớn.
Mặc dù, AI đang được xem như một giải pháp tiềm năng cho ngành pháp lý nhưng công nghệ này vẫn đi kèm những rủi ro đáng kể.
Trong thời gian qua, nhiều trường hợp luật sư nộp lên tòa các tài liệu chứa những vụ án hoặc tiền lệ pháp lý hoàn toàn không tồn tại đã làm rúng động thế giới pháp lý.
Những nội dung này được tạo ra bởi hiện tượng được gọi là “ảo giác AI” (AI hallucination), khi mô hình ngôn ngữ tạo ra thông tin sai lệch nhưng trình bày như thể đó là sự thật.
Các sự cố như vậy đã làm dấy lên những câu hỏi nghiêm túc về mức độ đáng tin cậy của AI trong môi trường pháp lý, nơi độ chính xác của từng chi tiết có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét xử.
Để hạn chế rủi ro này, một số công ty công nghệ pháp lý đang tìm cách kiểm soát chặt chẽ nguồn dữ liệu mà các mô hình AI được phép truy cập.
Trong số đó có startup Harvey, đơn vị đang hợp tác với cơ sở dữ liệu pháp lý LexisNexis nhằm giới hạn phạm vi thông tin mà các mô hình ngôn ngữ lớn có thể sử dụng.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp giảm nguy cơ AI tạo ra những nội dung thiếu chính xác hoặc không có căn cứ pháp lý.
Như vậy, sự gia tăng của các hồ sơ được hỗ trợ bởi AI đang tạo ra một thách thức cho ngành pháp lý.
Một mặt, công nghệ giúp nhiều người tiếp cận các cơ chế giải quyết tranh chấp dễ dàng hơn bao giờ hết. Mặt khác, chính điều đó lại khiến các cơ quan quản lý và xét xử phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn.
Tại Australia, Uỷ ban Công bằng Lao động Australia đang lựa chọn con đường thích nghi thay vì chống lại xu hướng này. Khi AI giúp người dân tạo ra nhiều hồ sơ hơn, cơ quan này cũng đang tìm cách sử dụng AI để xử lý lượng hồ sơ đó nhanh hơn.
Có lẽ, cuộc chạy đua giữa khối lượng công việc ngày càng tăng và năng lực xử lý của các cơ quan pháp lý có thể mới chỉ bắt đầu.
Nhưng một điều đang trở nên rõ ràng: trong kỷ nguyên AI, công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ người dân mà đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong chính bộ máy thực thi công lý.
*Nguồn: Bussines Insider
