Nhu cầu điện tăng mạnh, hệ thống liên tiếp lập kỷ lục mới
Tại tọa đàm "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp", ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia thời gian gần đây đã vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có ngày đạt trên 1 tỷ kWh.
Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bô Công Thương) tại Tọa đàm - Ảnh: VGP/Đức Tuân
Theo đại diện Bộ Công Thương, mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng mạnh. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống điện quốc gia trong việc bảo đảm đủ nguồn cung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh.
Không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, ngành điện còn phải chuẩn bị nguồn lực cho giai đoạn tăng trưởng dài hạn. Việc liên tục bổ sung các dự án nguồn điện và lưới điện mới trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm tránh nguy cơ thiếu hụt điện trong tương lai.
EVN chịu áp lực từ nhiên liệu, biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển dịch năng lượng
Tại tọa đàm, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, những biến động trên thị trường năng lượng thế giới đang tác động trực tiếp tới tiến độ cung ứng cũng như giá nhiên liệu đầu vào cho phát điện.
Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Ngô Sơn Hải - Ảnh: VGP/Đức Tuân.
Hiện nay, nhiều nhà máy điện vẫn phụ thuộc vào than và khí. Dù EVN đã chủ động làm việc với các đơn vị cung cấp nhiên liệu từ đầu năm để điều chỉnh kế hoạch cung ứng, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc biến động giá nhiên liệu vẫn là yếu tố cần tính đến trong công tác vận hành hệ thống.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu tiếp tục tạo thêm sức ép đối với ngành điện. Nguy cơ xuất hiện El Nino có thể ảnh hưởng đến nguồn nước cho thủy điện, trong khi nắng nóng kéo dài lại làm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Điều này khiến hệ thống điện phải đối mặt đồng thời với áp lực từ cả phía cung và phía cầu.
Theo ông Đặng Hải Dũng, quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời ngày càng lớn, công tác dự báo nguồn điện và điều độ hệ thống trở nên phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Đồng thời, hệ thống điện phải được đầu tư và nâng cấp liên tục để đáp ứng yêu cầu vận hành linh hoạt hơn.
Áp lực còn đến từ yêu cầu đầu tư nguồn điện mới. Theo EVN, với tốc độ tăng trưởng phụ tải hiện nay, mỗi năm hệ thống điện Việt Nam cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới. Tuy nhiên, các dự án điện thường mất nhiều năm để hoàn thiện thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia - Ảnh: VGP/Đức Tuân
Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, nhận định nguồn điện ổn định đang trở thành một trong những yếu tố quyết định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Những ngành sử dụng nhiều năng lượng như điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu hay công nghiệp nặng đều yêu cầu nguồn điện liên tục và đáng tin cậy. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây thiệt hại lớn cho hoạt động sản xuất và ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tiết kiệm điện được xem là giải pháp giảm áp lực cho hệ thống
Trước những thách thức nêu trên, các chuyên gia tham dự tọa đàm đều cho rằng tiết kiệm điện cần được nhìn nhận như một giải pháp chiến lược thay vì chỉ là biện pháp ứng phó ngắn hạn.
Theo ông Ngô Sơn Hải, mỗi năm hệ thống điện cần bổ sung hàng nghìn MW công suất mới để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Trong khi đó, chỉ cần tiết kiệm khoảng 2% sản lượng điện tiêu thụ đã tương đương với việc giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW nguồn điện mới. Điều này cho thấy hiệu quả kinh tế rất lớn của việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.
Mỗi người dân nên cài ứng dụng để theo dõi mức dùng điện hằng ngày, hằng tháng như thế nào, qua đó nắm được mức tiêu thụ điện của gia đình.
Thứ hai, trong quá trình sử dụng điện, nhất là điều hòa không khí, đặt nhiệt độ điều hòa ở mức phù hợp (khoảng 26 độ C), kết hợp dùng quạt, từ đó mang lại hiệu quả cao trong việc làm mát mà không bị tốn nhiều điện.
Một điều quan trọng nữa là phải kiểm soát được bức xạ nhiệt đi vào phòng. Nếu dùng điều hòa mà mở cửa hay để cho nắng chiếu vào thì hiệu quả làm mát của điều hòa sẽ giảm. Chúng ta có thể sử dụng rèm che, rèm chắn nắng, giúp giảm tiền điện.
Ngoài ba giải pháp trên, nếu hộ gia đình có điều kiện có thể lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống pin lưu trữ theo tinh thần Chỉ thị 20/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ nêu thì rất tốt.
Đại diện Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, từ hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng các tiêu chuẩn mới về hiệu suất năng lượng đến việc hình thành Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ.
Các chuyên gia cũng cho rằng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), lưới điện thông minh và các hệ thống quản lý năng lượng theo thời gian thực sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tiêu thụ điện mà vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Theo đánh giá chung tại tọa đàm, việc bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn tới không chỉ phụ thuộc vào khả năng phát triển thêm nguồn điện mà còn đòi hỏi sự tham gia của doanh nghiệp và người dân trong việc sử dụng điện hiệu quả. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để giảm áp lực đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
