Chủ tịch CXMT Chu Nhất Minh phát biểu tại một sự kiện năm 2020
Cổ phiếu CXMT tăng hơn 500%, khi giới đầu tư đổ xô mua cổ phiếu của doanh nghiệp vượt lên nhờ làn sóng bùng nổ nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Từng được ít người biết đến, CXMT nay đã trở thành đối thủ của những tên tuổi lớn như Samsung và Micron.
Vị chủ tịch 54 tuổi từng du học tại Mỹ hiện nắm giữ một lượng nhỏ cổ phần tại CXMT - doanh nghiệp niêm yết trong nước có giá trị vốn hóa lớn nhất Trung Quốc. Ông Chu cũng sở hữu cổ phần của GigaDevice – hãng chip niêm yết ở Thượng Hải do ông sáng lập năm 2004. Tổng tài sản của ông hiện ước đạt 15,9 tỷ USD.
Với vốn hóa thị trường lên tới 3.700 tỷ nhân dân tệ (546,4 tỷ USD), đà tăng mạnh của CXMT không gây ngạc nhiên mà đã được dự báo trước.
Ông Shen Meng, Giám đốc điều hành ngân hàng đầu tư Chanson & Co có trụ sở tại Bắc Kinh, cho rằng CXMT gây hưng phấn cho giới đầu tư bởi tên tuổi này được coi là niềm tự hào quốc gia, đang ở tuyến đầu trong cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt giữa Trung Quốc và Mỹ.
“Nhu cầu trong nước sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của CXMT trong tương lai”, ông nói.
Trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất châu Á từ đầu năm đến nay, công ty có trụ sở tại TP Hợp Phì, tỉnh An Huy (Trung Quốc) đã huy động 57,9 tỷ nhân dân tệ (8,6 tỷ USD) trong tháng 7, với việc bán khoảng 6,7 tỷ cổ phiếu, giá 8,7 tệ/cổ phiếu.
Theo bản cáo bạch, CXMT sẽ sử dụng số tiền này để mở rộng năng lực sản xuất cũng như tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D).
Nuôi dưỡng 'nhà vô địch'
Trung Quốc đang thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp công nghệ trong nước, nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược.
Được thành lập năm 2016, CXMT có các cổ đông lớn gồm Quỹ Đầu tư Công nghiệp mạch tích hợp Trung Quốc (Big Fund), chính quyền thành phố Hợp Phì và bộ phận điện toán đám mây của Alibaba.
Do chi mạnh cho R&D, công ty từng tiêu tốn hàng tỷ đô la và thua lỗ kéo dài. Phải đến năm ngoái, CXMT mới đạt được khoản lợi nhuận đầu tiên, khi nhu cầu chip nhớ từ các lĩnh vực liên quan đến AI tăng mạnh.
Chip nhớ là linh kiện được sử dụng rộng rãi trong máy tính xách tay, điện thoại thông minh và nhiều thiết bị điện tử khác, đồng thời lưu trữ dữ liệu cần thiết để các mô hình AI hoạt động.
Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh xây dựng hạ tầng AI như các trung tâm dữ liệu, nhu cầu chip nhớ đã vượt xa nguồn cung, gây ra tình trạng khan hiếm. Ông Kwak Noh-Jung - Tổng giám đốc Tập đoàn SK Hynix Hàn Quốc, dự báo tình trạng này có thể kéo dài sau năm 2030.
Bản thân SK Hynix cũng vừa có đợt niêm yết đình đám trong tháng 7, huy động kỷ lục 26,5 tỷ USD tại Mỹ.
Theo bản cáo bạch, khách hàng của CXMT gồm nhiều “ông lớn” công nghệ Trung Quốc như Alibaba, ByteDance và Tencent, cùng các nhà sản xuất thiết bị như Lenovo và Xiaomi.
Năm ngoái, công ty đạt lợi nhuận ròng 1,9 tỷ tệ trên doanh thu 61,8 tỷ tệ. Hơn 97% doanh thu đến từ thị trường Trung Quốc đại lục, Hong Kong, Macau và Đài Loan, theo hãng nghiên cứu Morningstar.
Trong nửa đầu năm nay, CXMT dự kiến doanh thu sẽ tăng tối đa 677,3% so với cùng kỳ năm trước, lên 120 tỷ tệ, trong khi lợi nhuận ròng có thể tăng tới 2.544,2%, lên 57 tỷ tệ.
Theo Counterpoint Research, CXMT – doanh nghiệp được cho là đã thu hút sự quan tâm của Apple – hiện là nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ 4 thế giới.
Trong quý I/2026, công ty chiếm 8% thị phần toàn cầu, đứng sau Samsung (38%), SK Hynix (29%) và Micron (22%).
Khoảng cách công nghệ vẫn còn lớn
Ông Neil Shah - Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu của Counterpoint Research, cho rằng CXMT vẫn còn “khoảng cách công nghệ mang tính thế hệ” so với 3 tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực chip nhớ băng thông cao (HBM) – dòng chip tiên tiến phục vụ AI.
Dù vậy, ông Chu Nhất Minh dường như quyết tâm thu hẹp khoảng cách này.
Ông tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ ngành Vật lý tại Đại học Thanh Hoa, sau đó học ngành Kỹ thuật Điện tử tại ĐH bang New York ở Stony Brook (Mỹ).
Sau khi ra trường, ông làm kỹ sư rồi quản lý dự án tại 2 công ty ở Thung lũng Silicon là iPolicy Networks và Monolithic System Technologies.
Theo Hiệp hội Cựu sinh viên Đại học Thanh Hoa, ông Zhu sớm quyết định trở về Trung Quốc vì tin rằng cơ hội phát triển trong nước lớn hơn rất nhiều. Một trong những lý do chính là vào thời điểm đó, Trung Quốc phải nhập khẩu hơn 90% lượng chip nhớ sử dụng trong nước.
Doanh nghiệp đầu tiên của ông là GigaDevice, chuyên sản xuất chip nhớ flash. Sau đó, với sự hậu thuẫn của chính quyền thành phố Hợp Phì, ông được giao lãnh đạo CXMT.
Theo báo cáo của hãng nghiên cứu SemiAnalysis công bố hồi tháng 6, Hợp Phì là ví dụ tiêu biểu của mô hình “vốn kiên nhẫn” của Trung Quốc, tức nguồn vốn sẵn sàng chấp nhận thua lỗ trong thời gian dài để nuôi dưỡng các ngành công nghệ chiến lược.
SemiAnalysis dẫn chứng việc Hợp Phì từng giải cứu hãng xe điện Nio khi doanh nghiệp này gặp khó khăn, đồng thời hỗ trợ nhà sản xuất màn hình BOE Technology Group.
Nguồn vốn dồi dào giúp ông Chu mở rộng hoạt động của CXMT. Theo SemiAnalysis, công ty đã mua số lượng lớn bằng sáng chế từ Qimonda - hãng chip Đức phá sản sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, đồng thời tuyển dụng nhiều kỹ sư từ khắp nơi trên thế giới để xây dựng năng lực công nghệ.
SemiAnalysis dự báo CXMT sẽ đạt hơn 50 tỷ USD doanh thu trong năm nay, nhờ chu kỳ đầu tư mạnh vào AI.
