Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn từ năm 2019 đến tháng 6/2024, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã đạt được một số kết quả nhất định. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật và chỉ đạo điều hành đã được ban hành kịp thời để cụ thể hóa Luật Khoáng sản. Công tác cấp phép và phê duyệt trữ lượng cơ bản đúng trình tự, chất lượng hồ sơ được nâng cao. Đặc biệt, tình trạng khai thác trái phép đã có những chuyển biến tích cực, góp phần tăng thu ngân sách địa phương.
Ảnh minh họa.
Bên cạnh kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra 10 nhóm hạn chế, vi phạm tiêu biểu.
Quy hoạch manh mún và chồng lấn: Việc lập, bổ sung quy hoạch trước thời kỳ thanh tra còn rời rạc, phải điều chỉnh nhiều lần. Quy hoạch khoáng sản trong quy hoạch tỉnh bị chồng lấn, không phù hợp với quy hoạch xây dựng, đô thị và nông thôn, gây vướng mắc cho các dự án đầu tư.
Chậm khoanh định khu vực cấm: Việc trình phê duyệt khoanh định các khu vực cấm hoặc tạm thời cấm hoạt động khoáng sản trên địa bàn chưa hoàn thành theo đúng quy định của Luật Khoáng sản.
Sai tiêu chí khu vực không đấu giá: Việc khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác chưa đúng tiêu chí quy định. Mục tiêu khoanh định không đấu giá tại một số mỏ không thống nhất với mục tiêu trong Giấy phép khai thác.
Cấp phép cho đơn vị không đủ điều kiện và thủ tục rườm rà: UBND tỉnh đã cấp phép khai thác cho các chủ dự án là cơ quan nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập không đủ điều kiện hành nghề khai thác. Trình tự thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác còn phức tạp, liên quan nhiều cấp ngành, dẫn đến tiến độ kéo dài và nảy sinh bất cập.
Thiếu kiểm tra sau ủy quyền: UBND tỉnh ủy quyền cho cấp huyện cấp phép san gạt, cải tạo mặt bằng trong diện tích đất ở, đất trồng cây lâu năm nhưng lại hầu như không kiểm tra việc thực hiện của cấp huyện.
Sai quy định về tài chính đất đai: Việc xác định và áp dụng số tiền tương đương tiền thuê đất (đối với các mỏ đất san lấp) chưa đúng quy định của Luật Đất đai 2013 và Luật Khoáng sản 2010.
Quản lý trạm cân và bảo hiểm máy móc lỏng lẻo: Công tác quản lý việc lắp đặt và lưu trữ số liệu trạm cân của doanh nghiệp còn hạn chế. Một số doanh nghiệp không mua bảo hiểm cho máy móc, thiết bị và phương tiện vận tải trong hoạt động khai thác.
Đóng cửa mỏ thiếu quyết liệt: Việc đôn đốc đóng cửa mỏ chưa triệt để, chất lượng thẩm định đề án đóng cửa mỏ chưa sát thực tế khiến nhiều đề án phải điều chỉnh nhiều lần. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện đóng cửa mỏ không được thường xuyên.
Nợ đọng nghĩa vụ tài chính: Tính đến thời điểm thanh tra, một số tổ chức, đơn vị khai thác khoáng sản vẫn chưa nộp vào ngân sách nhà nước tổng số tiền 8.808.991.354 đồng. Ngoài ra, việc xác định tiền tương đương tiền thuê đất đối với các mỏ đất san lấp cũng bị kết luận là thực hiện chưa đúng quy định của Luật Đất đai và Luật Khoáng sản.
Quản lý dự án mỏ thiếu chặt chẽ: Công tác quản lý hoạt động tại các dự án mỏ còn lỏng lẻo, dẫn đến nhiều vi phạm cụ thể tại 9 dự án mỏ đã được đoàn thanh tra kiểm tra và xác minh.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các vi phạm trên thuộc về UBND tỉnh Bắc Giang, lãnh đạo tỉnh phụ trách lĩnh vực, cùng lãnh đạo các sở, ngành, UBND các cấp (huyện, xã) và chủ đầu tư các dự án mỏ.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bắc Ninh: Tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao, tham mưu, đề xuất, quản lý, để xảy ra những vi phạm, hạn chế, thiếu sót.
Căn cứ kết quả kiểm điểm của các sở, ngành, cơ quan, đơn vị, Chủ tịch UBND tỉnh xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với những tập thể, cá nhân có sai phạm theo quy định. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh: Chỉ đạo khắc phục những hạn chế, thiếu sót, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ khoanh định khu vực cấm hoạt động khoáng sản, tạm thời cấm hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh; rà soát quy hoạch các điểm mỏ vật liệu xây dựng, đảm bảo phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch ngành, lĩnh vực, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đảm bảo dự báo đánh giá nhu cầu để có giải pháp khắc phục tình trạng khan hiếm, giá cao; rà soát các mỏ khoáng sản đã khoanh định vào khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản để bảo đảm thực hiện đúng các quy định về tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá…
UBND tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo các sở, ngành liên quan làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm theo quy định đối với các chủ dự án mỏ về các nội dung vi phạm đã được đoàn thanh tra phát hiện và các dự án mỏ khác có tình trạng tương tự. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Về xử lý kinh tế, cơ quan thành tra yêu cầu UBND tỉnh Bắc Ninh thực hiện các biện pháp đôn đốc, xử lý và thu hồi về ngân sách nhà nước các khoản nợ đọng nghĩa vụ tài chính, rà soát các khoản phải thu khác theo quy định, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước.
Tuệ Minh
