Nguồn: Reuters
Làn sóng ứng phó khẩn cấp trên toàn cầu
Ngày 21/10, hàng loạt trang web và dịch vụ trực tuyến của các cơ quan chính phủ, doanh nghiệp tại châu Âu và nhiều khu vực khác trên thế giới phải tạm ngừng hoạt động sau khi 2 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong ngôn ngữ lập trình PHP được công bố.
PHP là ngôn ngữ lập trình mã nguồn mở, được sử dụng rộng rãi để vận hành các trang web và ứng dụng trực tuyến, trong đó có những hệ thống quản lý nội dung phổ biến như WordPress, Drupal và Joomla. Theo số liệu của W3Techs được Reuters dẫn lại, PHP được sử dụng trên gần 70% số trang web xác định được ngôn ngữ lập trình phía máy chủ.
Hai lỗ hổng mang mã định danh CVE-2026-109618 và CVE-2026-109619 đều được đánh giá ở mức nghiêm trọng 9,2/10. Chúng có thể cho phép tin tặc thực thi mã độc từ xa trên máy chủ bị ảnh hưởng mà không cần đăng nhập, từ đó có nguy cơ đánh cắp, thay đổi dữ liệu hoặc làm gián đoạn hoạt động của hệ thống.
Trước nguy cơ này, nhiều cơ quan chính phủ tại Hà Lan, Phần Lan, Bỉ, Pháp và các nước châu Âu đã chủ động tạm ngừng một số trang web, dịch vụ trực tuyến để triển khai các biện pháp bảo vệ.
Tổ chức Wikimedia Foundation, đơn vị vận hành Wikipedia, cũng phải tạm dừng một số hệ thống trong quá trình xử lý lỗ hổng. Tại Anh, Chính phủ thông báo một số dịch vụ có thể tạm thời gián đoạn trong thời gian khắc phục các nguy cơ an ninh mạng.
Ở châu Á, Nhật Bản ghi nhận việc tạm ngừng một số dịch vụ trực tuyến của các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, trong đó có Bộ Tài chính và Tập đoàn tài chính Mitsubishi UFJ. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi yêu cầu các đơn vị quản trị khẩn trương kiểm tra hệ thống sử dụng PHP và cài đặt bản vá bảo mật.
Hàn Quốc nâng mức cảnh báo khủng hoảng an ninh mạng lên cấp "cảnh giác", mức thứ hai trong hệ thống bốn cấp, đồng thời yêu cầu các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhanh chóng cập nhật hệ thống. Trung Quốc cũng kêu gọi các tổ chức và người sử dụng rà soát, nâng cấp phần mềm và tăng cường giám sát an ninh mạng.
Các cơ quan an ninh mạng tại Mỹ, châu Âu, Australia và nhiều quốc gia khác đồng loạt phát cảnh báo, yêu cầu các tổ chức xử lý ngay những hệ thống có nguy cơ bị ảnh hưởng. Trong trường hợp chưa thể cập nhật bản vá, việc tạm ngừng kết nối các trang web được khuyến nghị như một biện pháp phòng ngừa.
Đáng chú ý, nguy cơ tấn công đã xuất hiện trước cả thời điểm các bản vá được công bố. Bộ phận an ninh mạng của Amazon cho biết hệ thống giám sát MadPot ghi nhận hoạt động tìm cách khai thác lỗ hổng từ ngày 17/10, sớm hơn 4 ngày so với thời điểm phát hành bản vá.
Theo Giám đốc điều hành Cloudflare Matthew Prince, số lượt tìm cách khai thác lỗ hổng tăng nhanh sau khi thông tin được công bố, từ hàng nghìn lượt trong 10 giờ trước đó lên hàng chục nghìn lượt chỉ sau 45 phút, hàng trăm nghìn lượt trong 2 giờ và sau đó lên tới hàng triệu lượt.
Tuy nhiên, các lượt tìm cách khai thác không đồng nghĩa với những cuộc tấn công thành công. Giới chức nhiều nước cho biết việc tạm ngừng hệ thống chủ yếu nhằm phòng ngừa rủi ro, trong khi mức độ thiệt hại thực tế vẫn cần tiếp tục được xác minh.
Thách thức an ninh mạng trong kỷ nguyên AI
Sự cố PHP còn thu hút sự chú ý bởi vai trò của AI trong quá trình phát hiện và xử lý các lỗ hổng bảo mật.
Theo OpenAI, trong 2 tháng qua, công ty đã phối hợp với các nhà phát triển và chuyên gia an ninh mạng xử lý những lỗ hổng nghiêm trọng trong PHP với sự hỗ trợ của các tác nhân AI. Các nhà nghiên cứu của công ty an ninh mạng Wiz cũng cho biết đã độc lập sử dụng AI để phát hiện những điểm yếu này.
Đáng chú ý, các lỗ hổng đã tồn tại từ nhiều năm trước. PHP Foundation thừa nhận những dấu hiệu về vấn đề bảo mật từng được ghi nhận từ năm 2024, song việc khắc phục bị chậm trễ do những hạn chế trong quy trình ra quyết định và nguồn lực.
Việc AI góp phần phát hiện những điểm yếu tồn tại lâu năm cho thấy khả năng của công nghệ này trong hỗ trợ bảo vệ hệ thống. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo AI cũng có thể giúp tin tặc đẩy nhanh quá trình tìm kiếm lỗ hổng, phát triển mã khai thác và tự động hóa các cuộc tấn công.
Ông Charl van der Walt, chuyên gia nghiên cứu bảo mật tại Orange Cyberdefense nhận định bên tấn công đang có lợi thế trong việc tận dụng AI, bởi quá trình xây dựng, kiểm thử và triển khai các bản vá cần nhiều thời gian hơn.
Thực tế này đặt ra thách thức đối với các cơ quan quản lý và doanh nghiệp khi thời gian từ lúc lỗ hổng được công bố đến khi xuất hiện các hoạt động tìm cách khai thác ngày càng thu hẹp.
Mặc dù nhóm phát triển PHP đã phát hành các bản vá khẩn cấp ngày 21/10, việc khắc phục trên phạm vi toàn cầu vẫn là một quá trình phức tạp.
Theo các chuyên gia, PHP có thể nằm sâu trong nhiều ứng dụng và hệ thống công nghệ thông tin, khiến một số tổ chức chưa xác định đầy đủ phạm vi sử dụng. Việc cập nhật cũng đòi hỏi kiểm tra tính tương thích và bảo đảm hệ thống tiếp tục vận hành ổn định.
Ông Charl van der Walt cảnh báo quá trình khắc phục có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, đặc biệt với những hệ thống cũ hoặc chưa có điều kiện nâng cấp.
Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ và an ninh mạng đang tăng cường cung cấp công cụ hỗ trợ kiểm tra, phát hiện lỗ hổng. Tại Hàn Quốc, Công ty Piolink ngày 23/10 giới thiệu công cụ trực tuyến miễn phí giúp các đơn vị quản trị đánh giá nguy cơ liên quan đến 2 lỗ hổng PHP.
