Quá trình chuyển đổi số quốc gia đang thúc đẩy xu hướng tiêu thụ điện thoại thông minh tại Việt Nam. Ảnh: Hoàng Linh
Theo thống kê tháng 11-2026 của hãng phân tích thị trường Omdia, lượng điện thoại thông minh bán ra tại Đông Nam Á trong quý III đạt 16,5 triệu chiếc, giảm 36% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, trong số các thị trường lớn của khu vực, Việt Nam là quốc gia duy nhất ghi nhận tăng trưởng, với mức tăng 1%. Ngược lại, Indonesia, Philippines, Malaysia và Thái Lan đều suy giảm mạnh, có thị trường giảm trên 30%.
Sự khác biệt này đáng chú ý trong bối cảnh ngành công nghiệp điện thoại thông minh toàn cầu đang chịu sức ép từ tình trạng thiếu hụt chip nhớ và chi phí linh kiện tăng cao.
Nhu cầu bộ nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu và hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tăng nhanh khiến nguồn cung dành cho thiết bị điện tử tiêu dùng bị thu hẹp. Các nhà sản xuất buộc phải điều chỉnh giá bán, cơ cấu sản phẩm và chiến lược phân phối.
Theo các số liệu, giá bán trung bình điện thoại thông minh tại Đông Nam Á tăng 53% trong quý III-2026, trong khi tổng giá trị thị trường chỉ giảm 1%.
Diễn biến này cho thấy áp lực tăng giá đang tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận sản phẩm, đặc biệt ở phân khúc phổ thông. OPPO, bao gồm cả Realme, ghi nhận lượng máy bán ra giảm 62%, trong khi TRANSSION giảm 42%. Samsung và Xiaomi cũng lần lượt giảm 20% và 24% trên toàn khu vực.
Trong bối cảnh đó, mức tăng trưởng của Việt Nam cho thấy thị trường trong nước có những động lực riêng. Một trong những yếu tố quan trọng là nền tảng kinh tế tương đối tích cực, với hoạt động sản xuất, xuất khẩu và dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục tạo việc làm, thu nhập và nhu cầu tiêu dùng.
Sự phát triển của tầng lớp trung lưu cùng quá trình đô thị hóa cũng góp phần mở rộng nhóm khách hàng có khả năng tiếp cận các sản phẩm công nghệ mới.
Tuy nhiên, sức chống chịu của thị trường điện thoại thông minh Việt Nam không chỉ đến từ khả năng chi tiêu. Khác biệt quan trọng hơn nằm ở mức độ gắn kết giữa điện thoại thông minh với các hoạt động thường ngày. Thiết bị này đang dần trở thành phương tiện thiết yếu để người dân tiếp cận dịch vụ, thực hiện giao dịch và tham gia vào nền kinh tế số.
Theo kết quả khảo sát mức sống dân cư năm 2025 được công bố năm 2026, tỷ lệ dân số Việt Nam sử dụng điện thoại thông minh đạt 80,3%. Tỷ lệ hộ gia đình có kết nối internet lên tới 93,3%, trong khi 87,1% dân số sử dụng internet. Những con số này phản ánh mức độ phổ cập công nghệ ngày càng rộng, tạo nền tảng cho sự phát triển của các dịch vụ số.
Nếu trước đây điện thoại chủ yếu phục vụ liên lạc, giải trí và truy cập mạng xã hội, hiện nay thiết bị này đã đảm nhận nhiều chức năng quan trọng hơn. Người dân sử dụng điện thoại để thanh toán, chuyển tiền, mua sắm, đặt phương tiện di chuyển, học tập, làm việc và tiếp cận các dịch vụ hành chính công.
Quá trình chuyển đổi số quốc gia đang thúc đẩy xu hướng này. Ứng dụng định danh điện tử VNeID từng bước trở thành công cụ xác thực danh tính và kết nối nhiều dịch vụ trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, ngân hàng, thuế, giao thông và an sinh xã hội. Việc tích hợp giấy tờ, thông tin cá nhân và các tiện ích hành chính trên nền tảng số khiến điện thoại thông minh ngày càng có vai trò trực tiếp trong tương tác giữa người dân với cơ quan công quyền.
Điện thoại thông minh đã trở thành công cụ quan trọng với đời sống ở mọi nơi, ngay cả vùng sâu, vùng xa. Ảnh: Hoàng Linh
Trong lĩnh vực tài chính, thanh toán không dùng tiền mặt cũng phát triển nhanh chóng. Năm 2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% so với năm trước; giao dịch qua điện thoại di động tăng 36,62%, trong khi thanh toán bằng mã QR tăng 50,94%. Điện thoại không chỉ là phương tiện truy cập tài khoản ngân hàng mà còn trở thành công cụ thực hiện các giao dịch kinh tế hàng ngày.
Sự thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt đối với một nền kinh tế có tỷ trọng lớn các hộ kinh doanh nhỏ, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một chiếc điện thoại thông minh có thể đồng thời đảm nhiệm vai trò thiết bị liên lạc, quản lý đơn hàng, quảng bá sản phẩm, tiếp nhận thanh toán và chăm sóc khách hàng. Với người lao động, đây cũng là phương tiện tìm kiếm việc làm, tiếp cận thông tin và tham gia các nền tảng kinh tế số.
Mặt khác, nhu cầu sử dụng điện thoại không chỉ tập trung tại các thành phố lớn. Khi dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử và thanh toán số mở rộng đến các địa phương, thiết bị di động trở thành phương tiện kết nối quan trọng đối với người dân ở khu vực nông thôn. Thực tế này giúp duy trì nhu cầu đối với điện thoại thông minh trên phạm vi rộng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhóm khách hàng có thu nhập cao tại đô thị.
Diễn biến kinh doanh của các nhà sản xuất cũng cho thấy Việt Nam đang có sức hấp dẫn lớn. Xiaomi đã lần đầu tiên vươn lên vị trí dẫn đầu thị trường trong nước với thị phần 27% - tương đương Samsung, với lượng máy bán ra tăng 50% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này trái ngược với mức giảm 24% của hãng trên toàn Đông Nam Á. Thành công của Xiaomi cho thấy phân khúc điện thoại có giá bán hợp lý, cấu hình tốt vẫn có dư địa lớn tại Việt Nam.
Apple cũng ghi nhận kết quả tích cực tại khu vực, với lượng máy bán ra tăng 4%, nhờ kết quả kinh doanh tại Malaysia và Việt Nam. Điều này phản ánh sự tồn tại song song của nhiều nhóm khách hàng: từ người tiêu dùng tìm kiếm sản phẩm vừa túi tiền đến những người sẵn sàng đầu tư cho thiết bị cao cấp phục vụ công việc và nhu cầu cá nhân.
Cuối cùng, hệ thống bán lẻ phát triển, mạng lưới phân phối rộng và các chương trình trả góp, thu cũ đổi mới cũng góp phần hỗ trợ thị trường. Những chính sách này đều góp phần giúp người tiêu dùng tiếp cận thiết bị tiên tiến thuận lợi hơn.