Việc Việt Nam chủ động tham gia nghiên cứu, chuẩn hóa và đặt mục tiêu thử nghiệm 6G vào năm 2030 vì thế không đơn thuần là theo kịp xu hướng mà là bước đi để không bỏ lỡ cơ hội trong chu kỳ công nghệ mới.
Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI
Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, đến đầu năm 2026, các doanh nghiệp viễn thông đã triển khai hơn 40.000 trạm phát sóng 5G, đưa vùng phủ lên khoảng 92% dân số. Dù không thuộc nhóm quốc gia triển khai 5G sớm nhất, Việt Nam lại được đánh giá nằm trong nhóm có tốc độ mở rộng hạ tầng nhanh hàng đầu thế giới. Đây là nền tảng quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn nghiên cứu và phát triển công nghệ 6G.
Nếu 5G tạo ra nền tảng cho kinh tế số thì 6G được kỳ vọng sẽ trở thành "hệ điều hành" của nền kinh tế thông minh. Công nghệ này không chỉ nâng tốc độ truyền dữ liệu lên hàng chục lần so với 5G mà còn tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) ngay trong mạng lưới, cho phép kết nối thời gian thực giữa con người, máy móc và thế giới số.
Ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ, 6G sẽ là hạ tầng của những ứng dụng mà hiện nay vẫn còn ở giai đoạn thử nghiệm như robot tự hành, xe tự lái, nhà máy thông minh, bệnh viện số, thành phố thông minh hay bản sao số (Digital Twin). Khi độ trễ gần như bằng không và khả năng kết nối đạt tới hàng triệu thiết bị trên mỗi km², mọi hoạt động sản xuất, logistics, giao thông hay y tế đều có thể vận hành theo thời gian thực.
6G không đơn thuần là nâng cấp tốc độ kết nối mà sẽ trở thành hạ tầng số cốt lõi của nền kinh tế. Quốc gia nào làm chủ được công nghệ này sẽ có lợi thế trong phát triển AI, bán dẫn, Internet vạn vật và các ngành công nghiệp công nghệ cao.
Khác với nhiều lĩnh vực công nghệ khác, viễn thông không thể phát triển riêng lẻ ở từng quốc gia. Một mạng 6G chỉ có thể vận hành hiệu quả khi các thiết bị trên toàn cầu sử dụng chung những tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất.
Chính vì vậy, quá trình nghiên cứu và chuẩn hóa 6G đang được triển khai thông qua các tổ chức quốc tế như Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) và 3GPP, nơi quy tụ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và viện nghiên cứu hàng đầu thế giới.
Theo các chuyên gia, lợi thế của cuộc đua 6G không chỉ nằm ở việc ai triển khai mạng sớm hơn, mà quan trọng hơn là ai tham gia xây dựng tiêu chuẩn và sở hữu nhiều sáng chế cốt lõi. Những quốc gia đóng góp vào tiêu chuẩn quốc tế sẽ có lợi thế rất lớn trong việc phát triển thiết bị, phần mềm, bản quyền công nghệ cũng như hình thành các chuỗi giá trị mới.
Đó cũng là lý do nhiều nền kinh tế lớn đã đầu tư hàng tỷ USD cho nghiên cứu 6G dù thương mại hóa vẫn còn nhiều năm nữa mới bắt đầu.
Để không bỏ lỡ cơ hội của chu kỳ công nghệ mới, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thành lập Ban Chỉ đạo 6G với sự tham gia của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp công nghệ và các trường đại học.
Thông qua Ban Chỉ đạo, các doanh nghiệp và cơ sở đào tạo sẽ được tiếp cận công nghệ ngay từ giai đoạn hình thành tiêu chuẩn, tham gia nghiên cứu, thử nghiệm và đóng góp ý kiến vào quá trình chuẩn hóa quốc tế. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam không chỉ tiếp nhận mà từng bước làm chủ công nghệ.
PGS.TS. Trần Đăng Hưng, chuyên gia công nghệ thông tin cho rằng, nếu chỉ chờ công nghệ hoàn thiện mới triển khai, Việt Nam sẽ tiếp tục ở vị trí người đi sau. Tham gia ngay từ giai đoạn nghiên cứu và chuẩn hóa giúp doanh nghiệp trong nước tích lũy tri thức, phát triển sản phẩm và tạo cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Không chỉ dừng ở nghiên cứu, Chính phủ cũng đã đặt mục tiêu đến năm 2030 phủ sóng 5G tới 99% dân số, đồng thời xây dựng đầy đủ năng lực để sẵn sàng triển khai thử nghiệm mạng di động 6G. Việc tiếp tục mở rộng hạ tầng 5G có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây chính là "bệ phóng" cho 6G. Từ hệ thống truyền dẫn, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây đến AI và bán dẫn đều sẽ được kế thừa và nâng cấp trên nền tảng này.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, 6G được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới thông qua việc nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy các ngành công nghệ cao.
Khi các nhà máy có thể vận hành hoàn toàn tự động, hệ thống logistics được điều phối theo thời gian thực, bệnh viện ứng dụng phẫu thuật từ xa hay thành phố quản lý giao thông bằng AI, chi phí sản xuất sẽ giảm trong khi hiệu quả vận hành tăng lên đáng kể. Đây cũng là nền tảng để hình thành những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Quan trọng hơn, làm chủ 6G đồng nghĩa với việc nâng cao chủ quyền số quốc gia, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, bảo đảm an toàn hạ tầng viễn thông và tạo dư địa phát triển cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.
Cuộc đua 6G vì thế không đơn thuần là cuộc cạnh tranh về tốc độ truyền dữ liệu. Đó là cuộc cạnh tranh về năng lực nghiên cứu, sở hữu trí tuệ, xây dựng tiêu chuẩn và làm chủ chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Với nền tảng đã tạo dựng từ 5G cùng định hướng tham gia sớm vào quá trình chuẩn hóa quốc tế, Việt Nam đang có cơ hội chuyển mình từ một quốc gia ứng dụng công nghệ thành một quốc gia đồng kiến tạo công nghệ. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, 6G sẽ không chỉ là hạ tầng viễn thông thế hệ mới mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số.
