Theo thông tin Cục Hải quan công bố ngày 29/9, Chương trình doanh nghiệp ưu tiên đã trải qua 15 năm triển khai. Từ 9 doanh nghiệp tham gia thí điểm ban đầu, số lượng hiện tăng lên 74 đơn vị, tương đương hơn 8 lần.
Các doanh nghiệp trong danh sách hoạt động chủ yếu ở những lĩnh vực có tỷ trọng xuất khẩu lớn như điện tử, công nghiệp chế biến - chế tạo, dệt may, nông sản và thủy sản. Trong đó, 10 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn.
Dù số lượng không lớn, quy mô giao thương của nhóm này chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.
Giai đoạn 2022-2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp ưu tiên luôn duy trì trên 230 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 28-34% tổng kim ngạch của Việt Nam.
Riêng năm 2025, nhóm doanh nghiệp này đạt kim ngạch hơn 256,6 tỷ USD. Trong nửa đầu năm 2026, con số tiếp tục tăng lên 164,5 tỷ USD, chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất nhập khẩu toàn quốc.
Tính đến tháng 12/2025, 74 doanh nghiệp gồm 26 doanh nghiệp Việt Nam, 16 doanh nghiệp Hàn Quốc, 14 doanh nghiệp Nhật Bản, 7 doanh nghiệp Đài Loan, 3 doanh nghiệp Mỹ, còn lại thuộc Italy, Đan Mạch, liên doanh Việt - Nga và các nhóm khác. Khu vực Hải quan Bắc Ninh quản lý riêng 14 doanh nghiệp, gồm các tên như Samsung, Canon, Goertek, Luxshare-ICT, Fushan Technology Việt Nam, Hansol Electronics Việt Nam...
Được ưu tiên thông quan và nộp thuế
Một trong những lợi ích lớn nhất khi được công nhận doanh nghiệp ưu tiên là hàng hóa được áp dụng cơ chế thông quan thuận lợi hơn.
Các doanh nghiệp có thể được miễn kiểm tra chứng từ liên quan trong quá trình làm thủ tục hải quan, giảm kiểm tra thực tế hàng hóa và được ưu tiên khi thực hiện các thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu.
Doanh nghiệp cũng được áp dụng cơ chế về thời hạn nộp thuế, trong đó số thuế phát sinh có thể được nộp vào ngày 10 của tháng tiếp theo. Đối với hoàn thuế giá trị gia tăng, doanh nghiệp thuộc diện ưu tiên có thể được áp dụng cơ chế hoàn trước, kiểm tra sau theo quy định.
Hiện Việt Nam đã có các cơ chế hợp tác, công nhận lẫn nhau với ASEAN và Hàn Quốc, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng với Trung Quốc và một số thị trường khác.
Không phải doanh nghiệp nào cũng được duy trì ưu tiên lâu dài
Chế độ doanh nghiệp ưu tiên không được áp dụng vĩnh viễn. Các doanh nghiệp phải duy trì điều kiện về tuân thủ pháp luật hải quan, thuế, kế toán, kiểm toán, quản trị nội bộ và quản lý chuỗi cung ứng.
Cơ quan hải quan định kỳ đánh giá lại việc đáp ứng các điều kiện này. Trong năm 2025, cơ quan hải quan đã tạm đình chỉ và loại khỏi danh sách 7 doanh nghiệp do không tiếp tục duy trì đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Tại lễ kỷ niệm 15 năm Chương trình doanh nghiệp ưu tiên tổ chức ngày 29/9, Cục Hải quan đã trao quyết định công nhận doanh nghiệp ưu tiên cho 3 đơn vị mới gồm Hana Micron Vina, Luxshare-ICT Việt Nam và Samju Vina.
Bốn doanh nghiệp khác được gia hạn áp dụng chế độ ưu tiên gồm Công ty Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Tập đoàn Hoa Sen, Hoya Glass Disk Việt Nam và LG Electronics Việt Nam Hải Phòng.
Theo Cục Hải quan, thời gian tới chương trình sẽ không chạy theo mục tiêu mở rộng số lượng doanh nghiệp mà tập trung vào chất lượng và mức độ tuân thủ.
Nhóm doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn và các ngành có giá trị xuất khẩu lớn dự kiến tiếp tục được ưu tiên trong quá trình xem xét.
Song song với đó, ngành hải quan đặt mục tiêu đẩy mạnh hải quan số, tự động hóa việc tiếp nhận và xử lý dữ liệu, qua đó giảm thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp.
Cơ quan quản lý cũng kỳ vọng các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp FDI, tăng chuyển giao công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và kéo thêm doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
